Weemoed en verlangen van Herenleed komende week op herhaling via Geschiedenis 24

Jaren zeventig nostalgie
U moet niet schrikken, hoor, maar weet u dat Herenleed op herhaling gaat? "Ach heden!" Dat betekent dat u niet alleen rekening moet houden met de mogelijkheid dat er vogeltjes naar u zullen kijken, maar ook dat Bertus de Bretel en Peter de Plank ("Deze arme wees") hun flitsende opwachting zullen komen maken, en mocht u in gedachten in de buurt van een grote bomengroep komen, dan mag u niet verbaasd zijn als u iemand plotsklaps hoort roepen: "Kabouters voor! Kabouters na!" En mocht het voortijdig op de Veluwe gaan sneeuwen, bereidt u zich er dan maar op voor dat aldaar wereldkundig zal worden gemaakt dat engelenvleugelen naar schadevergoeding, en niet naar goederenvervoer, blijken te ruiken. Want een engel met een trompetje in zijn ransel zou best eens naar "Vlees, hompen vlees" kunnen verlangen. U kunt getuige zijn van een Vader, die een hoed zoekt, terwijl het Ventje — "Ja, daar heb ik u:een ventje, en maar doen hè, en maar doen" — er net een gevonden heeft, en dat een "Pak van mijn hart" van de vader zal blijken.
Kortom, Herenleed komt weer op de huiskamerbuis, te beginnen op zaterdag 12 september, des avonds tussen 23:30 uur en middernacht, met als eerste aflevering De moeder uit 1976, gevolgd op zondag 13 september door De vader uit 1979, maar die aflevering wordt reeds tussen 18:39 uur en 19:14 uur uitgezonden.
Op maandag 14 september is De bediende, uit 1976 aan de beurt, tussen 21:30 uur en 21:59 uur, in de daarop volgende nacht, tussen 00:58 uur en 02:29 uur aangevuld met Groot Herenleed, de theaterversie, waarin men zal geworden ingewijd dat één der drie protagonisten de dag ervoor "slechts twee pauwen (heeft) gezien".
De afleveringen worden in de loop van het etmaal zo hier en daar, af en toe, bij tijd en wijle, verspreid voorkomend, herhaald, al dan niet met oorlogsgebak, tevens snoep, kandij, wafelen "en meer van die onderdelen". Cherry Duyns (*1944), Armando (*1929), alsmede Johnny van Doorn (1944-1991) zijn de drie protagonisten, in een enkele aflevering doet ook een juweel van een hond mee; ik dacht in De moeder. "Dag schat, is de boel aan kant?" is een van de mij bijgebleven vragen in De bruid. "Dag schat, is de boel aan kant?" Krijn ter Braak tekende voor de regie van Herenleed.
Voor de preciese tijden van die herhalingen kunt u het beste even de website raadplegen van het digitale kanaal Geschiedenis 24 dat de komende week de herhalingen van delen uit de toenmalige VPRO-reeks zal uitzenden.
__________
Foto: Johnny van Doorn.

Nieuwe kijkdag in ZDF's eigen humorgesticht

Tijdelijk naar een inrichting
Mocht u nog even willen lachen om soms pijnlijke zaken, zoals de internationale politiek en de onvoorstelbare ledepoppen daarin en hun nog meer onvoorstelbare idiotie — en of dat nu de, vriendelijk gezegd: dubieuze Berlusconi is dan wel de geïncarneerde walvistraan Angela Merkel —, in het maandelijkse ZDF-programma — Neues aus der Anstalt — dat van satire aaneen hangt zullen weer de nodige steken onder en eveneens flink wat rechtstreekse klappen in de richting van die publieke figuren worden uitgedeeld.
Zoals altijd is Urban Priol de directeur van de inrichting en zal ook deze keer Georg Schramm zich opwerpen als aldaar verblijvende — met medicamenten en gesprekken te behandelende, maar tegelijkertijd als adviseur van de uiteindelijk toch zeer twijfelende psychiater-directeur optredende — tussen sommige anderen die daar, veelal onzichtbaar langdurig in gastvrijheid zich mogen verheugenden, naast enkelen, die voor een kort verblijf zijn doorverwezen, en juist die gasten zijn het die de gasten in de zaal bij dat gebeuren keer op keer verblijden dan wel verbazen met hun af en toe zeer boude beweringen. Doch wie dan ook ter wereld zich in de politiek begeeft — en wordt meegesleept in de maalstroom vol corruptie en andere uitermate kwalijke zaken, die politiek met een grote P nu eenmaal met zich meebrengt — moet er maar tegen kunnen dat zij of hij over de kling wordt gejaagd, respectievelijk in ootjes en voor lapjes wordt gehouden.
Gasten in de aflevering die op dinsdag 23 juni, direct na het Heute Journal — tussen 22:15 uur en 23:00 uur — zal worden uitgezonden, zijn Monika Gruber, Rainald Grebe en Arnulf Rating.
__________
Afbeeldingen
1. Urban Priol.
2. Georg Schramm.

Cabaret op de buis ten tijde van het carnaval

Vier Beierse cabaretiers
Helaas duurt hun programma slechts een half uur, en dat voor vier mensen die iets te vertellen hebben dat u aan het lachen zal brengen, maar dat u onverhoeds — reilend en zeilend tussen neus en lip — het lachen kan doen vergaan, doch daarbij het element humor niet uit het oog en oor zal doen verliezen. Want humor is nu eenmaal een ernstige zaak, en zal dat ook blijven.
Daarom willen we u — als u enigszins het Duits, desnoods alleen passief, machtig bent en graag op enig niveau wilt worden geamuseerd zonder daarbij weg te zakken in complete passiviteit — aanraden om maandagavond lang op te blijven, tot vroeg in de nacht — dinsdag heel vroeg opstaan is het enige aanvaardbare alternatief — om dan mee te kunnen maken hoe vier Beierse cabaretiers — twee vrouwen en twee mannen — zullen proberen u, door in principe op uw lachspieren te werken, tot nadenken te stemmen, en wanneer kunnen zij daar beter in slagen dan wanneer u op het puntje van uw stoel zit en dus alert bent!
Het gaat hier om Monika Gruber en Eva Mähl met de heren Michael Altinger en Christian Springer. Ik heb hen allen meer dan eens gezien als gasten in Otti's Schlachthof, een maandelijks cabaretuur van Ottfried Fischer: in eerste instantie de Beierse televisie, waarna het programma successievelijk door andere aangesloten zenders van het Derde Programma van de ARD wordt vertoond. Ze zijn allen even komisch en prikkelend, elk op een geheel andere manier.
____________
Afbeeldingen
1. Detail uit grotere foto van de website van Monika Gruber.
2. Christian Springer, de eeuwige Eisenbahner.
3. Eva Mähl. Foto: © Bayerischer Rundfunk/Bernhardt Kühmstedt.
4. Michael Altinger, foto op een video van een optreden bij de Bayerische Rundfunk.

Uit het leven gegrepen — Portret Alexader Pola

Terugblik op televisiehumor
Dinsdag 20 januari, op de dag dat de Verenigde Staten de inauguratie beleven van hun nieuwe president, wordt op de televisiezender Nederland 2 een portret uitgezonden van de man, die als humorist zeer ernstig kon zijn, ook en vooral als hij een Amerikaanse president op de hak, en in zijn humor zelfs op de punt van de schoen nam. De man was miljoenen Nederlandse televisiekijkers bekend als Alexander Pola (1914-1992), en hij vertoonde menige kunstjes in het satirische NCRV-programma Farce Majeur, waarvan Pola een van de drijvende krachten was, en dat zich geruime tijd in een grote populariteit heeft mogen verheugen. Dat kwam niet in de laatste plaats doordat de makers met hun schepping de boer op gingen en mensen op een plein in diverse Nederlandse plaatsen heel direct met onderdelen van het programma in direct contact brachten.

Profiel-portret
In het KRO-programma Profiel wordt dinsdagmiddag, tussen 14:15 uur en 15:00 uur een portret uit van deze humorist, die in werkelijkheid Abraham Polak heette, en ook nog eens de bedenker van Vara's 'komische soap' Zeg 'ns Aa was. In zijn privéleven heeft hij zich sterk gemaakt voor legalisering van euthanasie. In de film komt een ander bekend Nederands 'televisiegezicht' voor: dat van Nova's Clairy Polak, die de dochter van Alexander Pola is.

LUTJE DERK II — Hai proat moar deur

Waarheid uit kindermond
Een bekende uitspraak, die niet alleen beperkt is tot een bepaalde regio van ons land, maar wellicht in de één of andere streek groter gemeengoed is dan elders, luidt: "Kinderen en dronken mensen spreken de waarheid." Noch algemene, noch absolute juistheid kan aan deze bewering worden toegekend, want niet zelden heb ik zowel vertegenwoordigers van de ene categorie alsook die van de tweede 'soort' onbeschaamd horen liegen. Een dergelijk cliché past dan ook veel meer binnen een bepaald kader. Bijvoorbeeld als het kind in kwestie door de opmerking een ander in zijn of haar hemd heeft gezet en er volwassenen bij zijn die zich of daarover verkneukelen dan wel zeker weten dat met de gemaakte opmerking een waarheid als een koe is gepostuleerd.
komt het doordat kinderen weliswaar altijd voorgeschoteld krijgen dat ze de waarheid moeten spreken, en dat doet een ook wel als het in een telefoongesprek bijvoorbeeld zeg: "Pappie zit in de kamer, maar ik moet zeggen dat pappie niet thuis is." Dat daarmee in een bovengemiddeld aantal gevallen het fenomeen liegen in een kind enigszins — en bij veelvuldige herhaling in ernstige mate — wordt geconditioneerd. Slecht voorbeeld doet slecht volgen, en veelal gemakkelijker dan een goed voorbeeld. Een onderzoek van de Rijkunsiversiteit Groningen heeft dat zeer recentelijk nog weer eens aangetoond.

Dirk van der Heide
Bij Uitgeverij Profiel in Bedum is enige tijd geleden van Dirk van der Heide een bundeling uitgekomen met kinderpraat, welke als Lutje Derk, proatjeboksem de liefhebbers van vrijwillige dan wel door situaties ingegeven humor heeft kunnen bekoren, en wel zodanig dat er dezer dagen een tweede bundel is verschenen: Lutje Derk II — Hai proat mor deur. Ook deze verzameling is rijk gezegend met grappen en grollen, gedurfde uitspraken, aparte voorvallen en zelfs regelrechte wijsheid uit de kindermond.
De eerste bundel had de auteur samengesteld uit de eigen verzameling, maar voor deze nieuwe heeft hij ook geput uit verhalen van derden. Het boek is opgeluisterd met tekeningen van Corrie Woldring-Hazendonk.

De huishouding volgens G.E. Lessing

»Zankst du schon wieder?« sprach Hans Lau
zu seiner lieben Ehefrau.
»Versoffner, unverschamgter Mann« —
»Geduld, mein Kind, ich zieh mich an« —
»Wo nun schon wieder hin?« — »Zu Weine
Zank du alleine.«

»Du gehst? — Verdammtes Kaffeehaus!
Ja! blieb er nur die Nacht nicht aus.
Gott! ich soll so verlassen sein? —
Wer pocht? — Herr Nachbar? — nur herein!
Mein böser Teufel ist zu Weine:
Wir sind alleine.«

Gotthold Ephraim Lessing (1729-1781)

_________

Afbeelding: Ets van Daniel Chodowiecki, Pools Duits schilder, illustrator en etser (1726-1801).
De Franse tekst luidt: . . . . .ah c'est vous, cher voisin? Entrés, mon mechant Diable de Mari est au Cabaret, nous sommes seuls.

NB: Zie ook onze bijdrage van zaterdag 6 september, met name het hoofdstukje Verdenking.

P.A. de Génestet — Uit het studentenleven III — De Humorist

DE HUMORIST

Horrible, horrible, most horrible

Eenmaal had ik zeven vrinden,
Bloemen in mijn levensgaard,
Die ik tot een krans mocht binden
Om mijn hoofd en om mijn haard.

Luister, en van één tot zeven,
Zeg ik in een bondig lied,
Waar zij allen zijn gebleven,
Want ik had — maar heb ze niet.

De eerste, een knaap met blonde lokken
En een vriendelijk gemoed,
Is naar 't verre land vertrokken,
Hij is heen en heen voor goed.
Op zijn beeltnis blijf ik staren
En ik weef een land gedicht:
Door mijn droom komt hij waren,
Met een vreemd en bruin gezicht.

Nummer Twee liet zijn getrouwen
Loopen voor een kleine meid,
Die hem strengen op leert houên,
Smelten doet van zaligheid.
't Was een fiere, forsche jongen,
Die altijd mijn poken brak;
Onbedwingbaar, nu bedwongen,
Door een zachte vrouweplak!

Nummer Drie, wien ik het leven
Zoo vol gratie en talent
Door zag fladdren, zingen, zweven,
Half een vlinder, half student,
Zijn eerwaarde zakte op klompen
In een kleigrond, zes voet diep,
En tracht d'Urmensch in te pompen,
Wie dan toch de wereld schiep ! . . . .

Nummer Vier werd ongenietbaar;
't Is een pure filoloog!
't Is een Graecus, 't is een Piet — maar
Ongelooflijk dom en droog.
'k Moest den Vijfde laten glijden,
Daar 'k met hem mijn rust verloor,
Want op ongelegen tijden
Las hij me altijd verzen voor.

En de Zesde, jong bedorven —
Zwakke ziel en groote geest —
Is, mijn ziele schreit — gestorven!
Maar een ander zegt, gesjeesd.
Mocht hij voor een vriend herleven,
'k Zou hem in een dankbaar hart
't Liefste plekje wedergeven,
Heilig door een lange smart.

Maar u kan ik zien noch luchten,
Diepst gezonken SIMIA!
Al uw zeemlen, al uw zuchten,
Al uw doen is laria,
Ieder zuchtje is een Judas,
Ieder glimlach is een lsit . . . .
O mijn help! ik merk het nu pas,
Ach, de vent werd humorist!

P.A. de Génestet, 1850